Data: 24 kwietnia – 3 maja 2026 roku

Miniona, 19. edycja Międzynarodowego Festiwalu Kina Niezależnego Mastercard OFF CAMERA odbyła się pod hasłem zmiany – tej społecznej, kulturowej, osobistej i artystycznej. Festiwal po raz kolejny stał się miejscem spotkania najciekawszych głosów współczesnego kina autorskiego oraz przestrzenią dialogu o świecie, który nieustannie się przeobraża. W centrum programu znalazły się historie bohaterów i bohaterek próbujących odnaleźć się w nowej rzeczywistości, redefiniujących własną tożsamość, relacje i sposób funkcjonowania we współczesnym świecie.

Podczas Gali Otwarcia 19. edycji Festiwalu Mastercard OFF CAMERA publiczność powitały gospodynie wydarzenia – Agnieszka Hyży i Ola Filipek, inaugurując dziesięć dni spotkań z kinem niezależnym z całego świata. Trzonem programu tradycyjnie był Konkurs Główny „Wytyczanie Drogi” – międzynarodowy konkurs o Krakowską Nagrodę Filmową Andrzeja Wajdy, w którym zaprezentowano dziesięć debiutów i drugich filmów twórców z różnych stron świata. Produkcje prezentowane w konkursie wcześniej zdobywały uznanie na najważniejszych światowych festiwalach, m.in. w Sundance, Rotterdamie, Toronto czy Locarno.

Laureatką Konkursu Głównego „Wytyczanie Drogi” została Gabrielė Urbonaitė za film Renovation – poruszającą opowieść o przemianie, emocjonalnym dojrzewaniu i próbie odnalezienia własnego miejsca w świecie dynamicznych zmian społecznych i osobistych. Nagroda w wysokości 25 000 dolarów została przyznana w ramach Krakowskiej Nagrody Filmowej Andrzeja Wajdy. Nagrodę laureatce wręczyli Prezydent Miasta Krakowa Aleksander Miszalski wraz z przewodniczącą jury Konkursu Głównego oraz przedstawicielem partnera tytularnego Festiwalu – Mastercard.

Silną reprezentację polskiego kina zaprezentował Konkurs Polskich Filmów Fabularnych, w którym dziesięć produkcji rywalizowało o Nagrodę Główną w wysokości 100 000 złotych, ufundowaną przez ORLEN. W programie znalazły się zarówno filmy uznanych twórców, jak i odważne projekty młodego pokolenia reżyserek i reżyserów, podejmujące tematy relacji rodzinnych, kryzysów tożsamości, dojrzewania, wykluczenia czy współczesnych napięć społecznych.

Zwycięzcą Konkursu Polskich Filmów Fabularnych został film „Klarnet” w reżyserii Toli Jasionowskiej – kameralna, emocjonalna opowieść o samotności, pamięci i potrzebie bliskości, doceniona za dojrzałość formalną oraz wyjątkową wrażliwość reżyserską.

Podczas Gali Zamknięcia wręczono również Nagrodę Female Voice dla Kobiet Filmu, przyznawaną twórczyniom aktywnie działającym w polskiej branży filmowej. Laureatką została Maria Wojtyszko za film „Miłe kobiety”. Nagroda, ufundowana przez Bank BNP Paribas oraz Mastercard, ma na celu wspieranie kobiet realizujących autorskie projekty i wzmacnianie ich obecności w branży filmowej. Uroczystego zamknięcia Festiwalu dokonał Prezydent Miasta Krakowa Aleksander Miszalski.

Nagrodę dla Najlepszej Aktorki Konkursu Polskich Filmów Fabularnych otrzymała Marta Nieradkiewicz za rolę w filmie „Trzy miłości”, natomiast Nagrodę dla Najlepszego Aktora zdobył Tomasz Ziętek za kreację w filmie „Wielka Warszawska”. Jury doceniło aktorów za wyraziste, wielowymiarowe role i wyjątkową autentyczność ekranową.

Nagrodę Mastercard Rising Star za najlepszy debiut aktorski w pełnometrażowym filmie fabularnym otrzymał Tobiasz Wajda za rolę w filmie „Ministranci”. Wyróżnienie to po raz kolejny podkreśliło znaczenie młodych talentów i nowych twarzy polskiego kina.

Ważnym elementem Festiwalu była również Nagroda Publiczności, przyznawana przez widzów i widzki uczestniczących w pokazach konkursowych. Laureatem został film „Ministranci” w reżyserii Piotra Domalewskiego – produkcja, która wzbudziła wyjątkowo silne emocje i spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności.

Międzynarodowa Federacja Krytyków Filmowych FIPRESCI swoją nagrodę przyznała filmowi „Treat Her Like a Lady” w reżyserii Palomy Aguilery Valdebenito, doceniając jego odważny język filmowy oraz wyrazisty komentarz społeczny.

Integralną częścią programu Festiwalu pozostał konkurs #63sekundy, organizowany wspólnie z Muzeum Powstania Warszawskiego. Konkurs skierowany do młodych twórców i twórczyń w wieku 15–22 lata ponownie stał się przestrzenią prezentacji krótkich, autorskich form filmowych komentujących współczesną rzeczywistość. Grand Prix oraz nagrodę główną zdobyła Helena Jastrzębska za film „Co trzeba to się wykasuje”.

19. edycja Mastercard OFF CAMERA przyniosła również nowe sekcje tematyczne, skupione wokół przemiany i redefinicji współczesnego świata. W sekcji „Nastoletnie Dramaty” prezentowano historie młodych ludzi mierzących się z dorastaniem i gwałtownymi zmianami emocjonalnymi, natomiast cykl „W pewnym wieku” koncentrował się na dojrzałych bohaterkach odkrywających nowe możliwości życia i samorealizacji. Ważnym elementem programu były także sekcje „Polityczne Fikcje” oraz „Sprawy Kryminalne”, ukazujące wpływ przemian społecznych i politycznych na jednostkę.

Nowością Festiwalu była również sekcja THE BEST OFF – poświęcona bezkompromisowemu kinu uznanych polskich twórców i twórczyń, których filmy wchodzą pod skórę, nie pozostawiają widza obojętnym i na długo zostają w pamięci. Sekcja powstała z potrzeby przyjrzenia się autorom idącym własną drogą artystyczną – podejmującym ryzyko formalne, unikającym łatwych odpowiedzi i konsekwentnie budującym autorską wizję świata. Prezentowane w ramach cyklu filmy poruszały tematy granic moralności, samotności, przemocy, wykluczenia i potrzeby bliskości, stając się jednym z najmocniejszych i najbardziej dyskutowanych punktów programu tegorocznej edycji.

Festiwal Mastercard OFF CAMERA pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń kina niezależnego w Europie Środkowo-Wschodniej – miejscem odkrywania nowych talentów, wspierania odważnych twórczych głosów i rozmowy o rzeczywistości poprzez język filmu. Tegoroczna odsłona stała się opowieścią o zmianie – niepokojącej, ale jednocześnie otwierającej nowe perspektywy, możliwości i sposoby patrzenia na świat.

fot. Maks Małota